Adroddiad yn canfod dirywiad

Dydd Mawrth 02 Mehefin 2015

 

Adroddiad yn canfod dirywiad 'sylweddol' yn y niferoedd sy'n dysgu ieithoedd tramor mewn ysgolion yng Nghymru

• Mae ieithoedd tramor modern yn cael eu gwthio i'r cyrion fwyfwy o fewn y cwricwlwm yng Nghymru

• Mae llawer o ddisgyblion ond yn cael y profiad lleiaf posibl neu brofiad tameidiog o ddysgu ieithoedd

• Nid yw manteision posibl dwyieithrwydd yn cael eu gwireddu yng Nghymru pan mae'n dod i ddysgu iaith dramor fodern

• Yn y cyfnod o ddeng mlynedd rhwng 2005 a 2014, mae cofrestriadau lefel Uwch mewn Ffrangeg, Almaeneg a Sbaeneg wedi haneru

• Dim ond 22% o ddisgyblion Cymru sy'n astudio TGAU mewn iaith ar wahân i Gymraeg neu Saesneg

Mae'r arolwg cenedlaethol cyntaf ar addysgu ieithoedd tramor modern mewn ysgolion uwchradd yng Nghymru wedi canfod bod dysgu ieithoedd tramor yn cael ei wthio i'r cyrion fwyfwy o fewn y cwricwlwm yng Nghymru, gyda nifer y disgyblion sy'n dewis astudio ieithoedd tramor modern yn lleihau. 

Mae adroddiad Tueddiadau Iaith Cymru, a gomisiynwyd gan Ymddiriedolaeth Addysg y CfBT a'r British Council, yn pwysleisio dirywiad dysgu ieithoedd tramor modern mewn ysgolion yng Nghymru. Mae hyn er gwaethaf y fantais ddwyieithog a ddylai fod gan Gymru wrth ddysgu ieithoedd eraill, gydag arbenigwyr yn cytuno bod cael dwy iaith yn barod yn gwneud dysgu trydydd un yn haws. 

Mae Tueddiadau Iaith Cymru yn nodi mai dim ond 22% o ddisgyblion yng Nghymru sy'n astudio iaith arall ar wahân i Saesneg neu Gymraeg yn y byd heddiw sydd wedi globaleiddio. Mae athrawon yn dweud bod llai o amser ar gyfer ieithoedd yng nghwricwlwm Cyfnod Allweddol 3, er gwaethaf canllawiau Estyn ar gyfer y swm o amser a ddylai gael ei roi i ieithoedd tramor modern.  Maent hefyd yn dweud nad yw disgyblion yn dewis astudio ieithoedd tramor modern oherwydd eu bod yn ystyried arholiadau iaith yn 'anodd' a bod cystadleuaeth o bynciau eraill y maent yn gallu dewis eu hastudio ar lefel TGAU. 

Mae'r darlun cyffredinol o ran ieithoedd tramor mewn ysgolion uwchradd yng Nghymru yn un o ddarpariaeth Ffrangeg yn bennaf. Mae Almaeneg yn cael ei dysgu mewn tua chwarter o ysgolion a chaiff Sbaeneg ei dysgu mewn llai na hanner. Nid oes yr un ysgol yng Nghymru yn cynnig Arabeg, Rwseg nac Wrdw a dim ond nifer fach iawn sy'n cynnig ieithoedd a addysgir i raddau llai fel Tsieinëeg neu Eidaleg. 

Yn y cyfnod o ddeng mlynedd rhwng 2005 a 2014, mae cofrestriadau lefel Uwch mewn Ffrangeg, Almaeneg a Sbaeneg wedi haneru. Mae'r nifer fechan o fyfyrwyr sy'n dewis ieithoedd ar lefel Uwch yn golygu bod cyrsiau yn dod yn anymarferol yn ariannol mewn llawer o achosion. Roedd athrawon a oedd yn ymateb i'r arolwg yn pryderu'n fawr am y sefyllfa lefel Uwch, yn fwy na'r nifer sy'n gostwng ar lefel TGAU.

Y dirywiadau mwyaf yw dysgu Ffrangeg ac Almaeneg, sef; sy'n draddodiadol, y ddwy iaith a ddysgir fwyaf yng Nghymru, gyda'r nifer sy'n ymgeisio yn cwympo 41 y cant a 54 y cant yn y drefn honno, yn ystod y cyfnod o ddeng mlynedd rhwng 2005 a 2014. 

Bu ychydig o gynnydd yn y nifer sy'n dysgu Sbaeneg o 2001 ymlaen a chymerodd le Almaeneg fel yr ail iaith a astudir fwyaf ar lefel Uwch yn 2009. Fodd bynnag, bu gostyngiad yn y niferoedd sy'n astudio Sbaeneg yn ystod y blynyddoedd diwethaf, gyda chwymp mawr o 22 y cant rhwng 2013 a 2014. 

Roedd y mwyafrif o athrawon ieithoedd tramor modern (89%) yn gadarnhaol ynghylch addysgu Cymraeg mewn ysgolion cynradd, ond mae llawer o'r farn y gellid ond gwneud y mwyaf o fanteision dwyieithrwydd os oes gan ddisgyblion safon uchel o addysgu Cymraeg ar lefel cynradd.

Dywedodd Jenny Scott, Cyfarwyddwr British Council Cymru: "Mae'r nifer fach o ddisgyblion ysgol yng Nghymru sy'n astudio ieithoedd tramor yn destun pryder. Rydym yn byw mewn byd sydd wedi globaleiddio fwyfwy ac mae angen pobl ifanc â sgiliau iaith a rhyngddiwylliannol ar bob gwlad, sy'n hanfodol i lwyddiant busnes rhyngwladol. Rydym yn gwybod bod diffyg mewn sgiliau iaith dramor hefyd yn un o'r ffactorau sy'n atal pobl ifanc rhag cymryd cyfleoedd rhyngwladol, fel y rhai a gynigir gan Erasmus+, sy'n gallu cynyddu cyflawniad academaidd a phroffesiynol."

Ychwanegodd Tony McAleavy, Cyfarwyddwr Ymchwil a Datblygu CfBT: "Am y tro cyntaf, mae'r arolwg hwn yn rhoi'r cyfle i ni gael darlun o ddysgu ieithoedd yng Nghymru, sy'n pwysleisio'r llwyddiannau a'r heriau y mae hyn yn ei olygu. Mae'r dyfodol o ran ieithoedd yn ansicr ac nid yw disgyblion yn cael y cyfleoedd na'r anogaeth sydd eu hangen i ddal ati wrth ddysgu iaith."

 

Nodiadau i olygyddion

Ym mis Medi 2014, anfonwyd gwahoddiad i gwblhau holiadur ar-lein at bob un o'r 213 o ysgolion uwchradd yng Nghymru. Ymatebodd cyfanswm o 136 o ysgolion uwchradd i'r arolwg, gan gynhyrchu cyfradd ymateb o 64 y cant.

Mae'n ofynnol i bob disgybl yng Nghymru astudio Iaith Dramor Fodern drwy gydol Cyfnod Allweddol 3 (rhwng 11 a 14 oed) ac mae pob disgybl yn parhau i astudio Cymraeg drwy gydol Cyfnod Allweddol 4 (rhwng 14 a 16 oed).

I gael rhagor o wybodaeth am y British Council, neu i drefnu cyfweliadau, cysylltwch ag Alison Cummins yn British Council Cymru ar 029 2092 4334 neu Alison.Cummins@britishcouncil.org

I gael rhagor o wybodaeth am Ymddiriedolaeth Addysg y CfBT, cysylltwch â Susan Nisbet ar 07967 733 927 neuSNisbet@cfbt.com

 

Ymddiriedolaeth Addysg y CfBT

Mae Ymddiriedolaeth Addysg y CfBT yn ddarparwr ymgynghoriaeth a gwasanaethau addysg byd-eang. Rydym yn darparu atebion addysg rhagorol a chynaliadwy ac, mewn partneriaeth ag ysgolion a llywodraethau yn ogystal â sefydliadau cyhoeddus a phreifat, rydym yn newid bywydau dysgwyr ar gyfer miliynau o blant a phobl ifanc ledled y byd.

Mae CfBT yn elusen gofrestredig ac mae unrhyw wargedion a chynhyrchir gan ein gwaith yn cael eu buddsoddi yn ein rhaglen ymchwil addysgol sydd ar gael yn gyhoeddus.

 

Y British Council

Y British Council yw sefydliad rhyngwladol y DU dros gyfleoedd addysgol a chydberthnasau diwylliannol. Rydym yn creu cyfleoedd rhyngwladol i bobl y DU a gwledydd eraill gan feithrin ymddiriedaeth rhyngddynt yn fyd-eang.

Rydym yn gweithio mewn mwy na 100 o wledydd, ac mae ein 8,000 o staff - gan gynnwys 2000 o athrawon - yn gweithio gyda miloedd o weithwyr proffesiynol a llunwyr polisi a miliynau o bobl ifanc bob blwyddyn drwy ddysgu Saesneg, rhannu'r Celfyddydau, a chyflwyno rhaglenni addysg a chymdeithasol.

Rydym yn elusen gofrestredig o fewn y DU sydd wedi'i llywodraethu gan Siarter Frenhinol. Mae grant craidd a ariennir yn gyhoeddus yn llai na 20 y cant o'n trosiant a oedd yn £864m y llynedd. Mae gweddill ein cyllid yn cael ei ennill o wasanaethau y mae cwsmeriaid ledled y byd yn talu amdanynt, drwy gytundebau addysg a datblygu ac o bartneriaethau gyda sefydliadau cyhoeddus a phreifat. Mae ein holl waith yn anelu at gyflawni ein diben elusennol ac yn cefnogi ffyniant a diogelwch i'r DU ac yn fyd-eang.

Gallwch gadw mewn cysylltiad â'r British Council Cymru drwy

http://twitter.com/bcwales

https://www.facebook.com/BritishCouncilWales