Plant o flaen map o’r byd
©

Shutterstock

Tueddiadau Ieithoedd Cymru 2020: Y Sgwrs

Ers 2015 rydym wedi cynnal arolwg blynyddol o ysgolion yng Nghymru. Fe ofynnom i athrawon rannu profiadau a sôn wrthym am ddysgu ieithoedd tramor modern (ITM)

Eleni, blwyddyn Covid-19, rydym wedi dadansoddi Canlyniadau Lefel A a TGAU 2020. Ac am y tro cyntaf, rydym wedi gofyn i arbenigwyr a sylwebyddion rannu eu barn am addysg Ieithoedd Tramor Modern yng Nghymru.

Fe ofynnom iddynt edrych tua’r dyfodol a rhannu eu sylwadau am sut y gall Cymru dyfu’n begwn disglair o ran dysgu ieithoedd. Roeddem yn awyddus i ystyried y cyfleoedd y gall cwricwlwm newydd Cymru eu cynnig i addysg Ieithoedd Tramor Modern. Mae ein sylwebyddion hefyd wedi bod yn meddwl am sut y gall Cymru fynd i’r afael â dysgu Ieithoedd Tramor Modern mewn byd ar ôl Brexit.

Darganfyddwch fwy: Tueddiadau Ieithoedd Cymru 2020: Y Sgwrs

Tueddiadau Ieithoedd yng Nghymru 2019

Yn 2019 cyhoeddodd British Council Cymru ei bumed adroddiad Tueddiadau Ieithoedd yng Nghymru. Mae’n dangos bod y dirywiad aruthrol mewn cofrestriadau ar gyfer arholiadau ieithoedd tramor modern mewn ysgolion uwchradd yn parhau, ond bod darlun mwy gobeithiol yn dechrau dod i’r amlwg mewn ysgolion cynradd.

Gallwch ddarllen blog gan Jenny Scott, Cyfarwyddwr Cymru’r British Council, sy’n rhannu ei sylwadau am yr adroddiad yma

Rhai o brif ystadegau’r adroddiad: 

Ysgolion Uwchradd

•Ers 2002, gwelwyd dirywiad o 60% yn nifer y cofrestriadau ar gyfer TGAU mewn Ieithoedd Tramor Modern (ITM) yng Nghymru ac mae’r dirywiad yma’n parhau o flwyddyn i flwyddyn.

•Nododd 39% o’r ysgolion uwchradd a ymatebodd naill ai nad oeddent yn darparu ITM neu nad oedd unrhyw ddisgyblion wedi dewis ITM ar gyfer Lefel A yn 2019, o’i gymharu â 29% yn 2018 a 20% yn 2017.

• Mae 73% o’r ysgolion yn nodi nad yw disgyblion eisiau sefyll arholiadau TGAU a Lefel A mewn ITM am eu bod yn rhy anodd. 

 • Mae ystyriaethau academaidd a chymdeithasol-economaidd yn effeithio ar y nifer sy’n dewis astudio ITM ar gyfer TGAU. Mae disgyblion sy’n gymwys i dderbyn prydau ysgol am ddim neu sydd ag anghenion academaidd arbennig neu anableddau yn llai tebygol o astudio ieithoedd.

 •Roedd 41% o’r ysgolion yn ystyried bod goblygiadau Brexit yn cyflwyno heriau. 

 • Mae’r Gymraeg yn cael ei ystyried fel pwnc sy’n llenwi’r ‘slot iaith’; mae’r ymatebion yn nodi bod cysylltiad rhwng y dirywiad yn nifer y cofrestriadau ar gyfer ITM dros y bum mlynedd ddiwethaf a’r cynydd yn nifer y cofrestriadau ar gyfer Cymraeg.

 Ysgolion Cynradd

•Mae ysgolion cynradd yn cynyddu eu darpariaeth ITM. Nododd 39% o ysgolion eu bod yn darparu rhyw fath o wers ITM, o’i gymharu â 28% yn 2016. Mae ysgolion cynradd cyfrwng Cymraeg yn croesawu ieithoedd rhyngwladol ynghynt nag ysgolion cynradd cyfrwng Saesneg.

 •Mae perygl y gallwn golli cenhedlaeth o ddysgwyr ieithoedd wrth i blant sy’n dechrau dysgu iaith yn yr ysgol gynradd ffeindio nad oes darpariaeth ITM ar gael mewn ysgolion uwchradd.

 •Mae ysgolion cynradd cyfrwng Cymraeg yn fwy tebygol o ddysgu ieithoedd rhyngwladol na mathau eraill o ysgolion. 

Tueddiadau Iaith Cymru 2018

Yn 2018, cyhoeddoedd British Council Cymru ei bedwerydd adroddiad ar Dueddiadau Ieithoedd yng Nghymru a ddangosodd fod disgyblion ysgol Cymru’n parhau i gefni ar ieithoedd tramor modern. 

Rhai o brif ystadegau’r adroddiad:

  • Roedd 37% o ysgolion yn dweud fod Brexit yn cael effaith negyddol ar agweddau at astudio ieithoedd tramor modern.
  • Roedd nifer y cofrestriadau ar gyfer Lefel A mewn ieithoedd tramor modern yn dal i ddisgyn: -33% Almaeneg, -12% Sbaeneg, -6% Ffrangeg.
  • Roedd y dirywiad yn nifer y cofrestriadau ar gyfer TGAU mewn Almaeneg wedi ei atal, ond roedd nifer y cofrestriadau ar gyfer TGA mewn Sbaeneg wedi disgyn 23%.

Tueddiadau Iaith Cymru 2017

Dangosodd trydydd adroddiad British Council Cymru ar Dueddiadau Ieithoedd Cymru a gyhoeddwyd yn 2017 bod athrawon yn ‘bryderus iawn’ am ddyfodol ieithoedd tramor modern.

Rhai o brif ystadegau’r adroddiad hwnnw:

•Mewn dros draean o ysgolion Cymru, roedd llai na 10% o ddisgyblion Blwyddyn 10 (disgyblion 14-15 oed) yn astudio iaith dramor fodern.

•Roedd gan 44% o ysgolion lai na phum disgybl yn astudio iaith dramor ar gyfer Safon Uwch Gyfrannol ac roedd gan 61% lai na phum disgybl yn astudio iaith dramor ar gyfer Safon Uwch. 

•Dim ond un neu ddau athro llawn amser oedd gan 64% o adrannau ieithoedd tramor modern, ac roedd traean ohonynt yn ddibynnol ar staff a oedd yn ddinasyddion yr Undeb Ewropeaidd nad oeddent yn dod o Brydain. 

•Roedd nifer y disgyblion a oedd yn astudio ieithoedd tramor modern yn parhau i ddisgyn ym  mlynyddoedd 10 ac 11 gan awgrymu y byddai’r niferoedd yn disgyn yn is eto yn 2018.

Tueddiadau Ieithoedd Cymru 2016

Cyhoeddodd British Council Cymru a'r Ymddiriedolaeth Datblygu Addysg eu hail arolwg cenedlaethol o addysgu ieithoedd tramor modern yn ysgolion Cymru yn 2016. 

Canfu'r adroddiad: 

• bod gan y rhan fwyaf o ysgolion - mwy na dwy rhan o dair - lai na 25 y cant o ddisgyblion yn astudio ieithoedd tramor modern fel rhan o'u hastudiaethau TGAU

• bod ysgolion mewn ardaloedd mwy difreintiedig yn fwy tebygol o weld llawer llai o ddisgyblion yn astudio ieithoedd tramor modern

• bod cefnogaeth eang i uchelgais Llywodraeth Cymru i weld ieithoedd tramor modern yn cael eu dysgu o oed ifanc, ond bod ysgolion cynradd am gael rhagor o adnoddau a hyfforddiant.

Tueddiadau Iaith Cymru 2015

Ar Fehefin 2, 2015, cyhoeddodd British Council Cymru ac Education Development Trust yr arolwg cenedlaethol cyntaf ar addysgu ieithoedd tramor modern mewn ysgolion uwchradd yng Nghymru - Tueddiadau Iaith Cymru.

Canfu'r adroddiad y canlynol:

  •  Mae ieithoedd tramor modern yn cael eu gwthio i'r cyrion fwyfwy o fewn y cwricwlwm yng Nghymru
  •  Mae llawer o ddisgyblion ond yn cael y profiad lleiaf posibl neu brofiad tameidiog o ddysgu ieithoedd
  • Nid yw manteision posibl dwyieithrwydd yn cael eu gwireddu yng Nghymru pan mae'n dod i ddysgu iaith dramor fodern
  • Yn y cyfnod o ddeng mlynedd rhwng 2005 a 2014, mae cofrestriadau lefel Uwch mewn Ffrangeg, Almaeneg a Sbaeneg wedi haneru
  •  Dim ond 22% o ddisgyblion Cymru sy'n astudio TGAU mewn iaith ar wahân i Gymraeg neu Saesneg.

Gweler hefyd

Rhannu’r dudalen hon