Athro’n chwerthin gyda dau ddisgybl

Tueddiadau Ieithoedd yng Nghymru 2019

Mae adroddiad Tueddiadau Ieithoedd yng Nghymru 2019 yn cyflwyno canfyddiadau ein pumed arolwg blynyddol o ysgolion uwchradd a’r ail arolwg o’i fath o ysgolion cynradd yng Nghymru.

Mae’r adroddiad yn casglu gwybodaeth gan 269 o ysgolion am sefyllfa bresennol addysgu a dysgu Ieithoedd Tramor Modern (ITM) yng Nghymru.

Mae’r dirywiad aruthrol yn nifer y cofrestriadau ar gyfer arholiadau ITM yng Nghymru’n parhau, ond mae darlun mwy cadarnhaol yn dechrau ymddangos mewn ysgolion cynradd.

Gallwch ddarllen blog gan Jenny Scott, Cyfarwyddwr Cymru - British Council, sy’n rhannu ei sylwadau am yr adroddiad yma

Rhai o brif ystadegau’r adroddiad: 

Ysgolion Uwchradd

  • Ers 2002, gwelwyd dirywiad o 60% yn nifer y cofrestriadau ar gyfer TGAU mewn ITM yng Nghymru. Mae’r dirywiad yma’n parhau o flwyddyn i flwyddyn.
  • Nododd 39% o’r ysgolion uwchradd a ymatebodd naill ai nad oeddent yn darparu ITM neu nad oedd unrhyw ddisgyblion wedi dewis ITM ar gyfer Lefel A yn 2019, o’i gymharu â 20% yn 2017.
  •  Mae 73% o’r ysgolion yn nodi nad yw disgyblion eisiau sefyll arholiadau TGAU a Lefel A mewn ITM am eu bod yn rhy anodd. 
  •  Gwelir fod rhaniadau ar sail academaidd a chymdeithasol-economaidd ymysg disgyblion sy’n dewis astudio ITM; gwelir fod disgyblion sy’n gymwys i dderbyn prydau ysgol am ddim neu sydd ag anghenion academaidd arbennig neu anableddau yn llai tebygol o astudio ieithoedd.
  •  Nododd 41% o’r ysgolion bod oblygiadau Brexit wedi cyflwyno heriau ychwanegol. 
  •  Caiff Cymraeg ei ystyried fel pwnc sy’n llenwi’r ‘slot iaith’; mae ymatebion yn dangos fod cysylltiad rhwng y dirywiad yn nifer y cofrestriadau ar gyfer ITM dros y bum mlynedd ddiwethaf a’r cynydd yn nifer y cofrestriadau ar gyfer Cymraeg.

Ysgolion Cynradd

  • Gwelir cynydd yn narpariaeth ITM mewn ysgolion cynradd yng Nghymru – nododd 36% o’r ysgolion eu bod bellach yn cyflwyno rhyw fath o wers ITM, o’i gymharu â 26% yn 2016. Mae ysgolion cynradd cyfrwng Cymraeg yn cofleidio ieithoedd rhyngwladol ynghynt nag ysgolion cynradd cyfrwng Saesneg.
  • Mae perygl y gallwn golli cenhedlaeth gyfan o ddysgwyr ieithoedd wrth i blant sy’n dechrau dysgu ieithoedd yn yr ysgol gynradd ffeindio nad oes darpariaeth ITM ar gael mewn ysgolion uwchradd.
  • Mae ysgolion cynradd cyfrwng Cymraeg yn fwy tebygol o ddysgu ieithoedd rhyngwladol na mathau eraill o ysgolion.

 GALLWCH LAWRLWYTHO’R ADRODDIAD ISOD 

Tueddiadau Iaith Cymru 2018

Yn 2018, cyhoeddoedd British Council Cymru ei bedwerydd adroddiad ar Dueddiadau Ieithoedd yng Nghymru a ddangosodd fod disgyblion ysgol Cymru’n parhau i gefni ar ieithoedd tramor modern. 

Rhai o brif ystadegau’r adroddiad:

  • Roedd 37% o ysgolion yn dweud fod Brexit yn cael effaith negyddol ar agweddau at astudio ieithoedd tramor modern.
  • Roedd nifer y cofrestriadau ar gyfer Lefel A mewn ieithoedd tramor modern yn dal i ddisgyn: -33% Almaeneg, -12% Sbaeneg, -6% Ffrangeg.
  • Roedd y dirywiad yn nifer y cofrestriadau ar gyfer TGAU mewn Almaeneg wedi ei atal, ond roedd nifer y cofrestriadau ar gyfer TGA mewn Sbaeneg wedi disgyn 23%.

Tueddiadau Iaith Cymru 2017

Dangosodd trydydd adroddiad British Council Cymru ar Dueddiadau Ieithoedd Cymru a gyhoeddwyd yn 2017 bod athrawon yn ‘bryderus iawn’ am ddyfodol ieithoedd tramor modern.

Rhai o brif ystadegau’r adroddiad hwnnw:

•Mewn dros draean o ysgolion Cymru, roedd llai na 10% o ddisgyblion Blwyddyn 10 (disgyblion 14-15 oed) yn astudio iaith dramor fodern.

•Roedd gan 44% o ysgolion lai na phum disgybl yn astudio iaith dramor ar gyfer Safon Uwch Gyfrannol ac roedd gan 61% lai na phum disgybl yn astudio iaith dramor ar gyfer Safon Uwch. 

•Dim ond un neu ddau athro llawn amser oedd gan 64% o adrannau ieithoedd tramor modern, ac roedd traean ohonynt yn ddibynnol ar staff a oedd yn ddinasyddion yr Undeb Ewropeaidd nad oeddent yn dod o Brydain. 

•Roedd nifer y disgyblion a oedd yn astudio ieithoedd tramor modern yn parhau i ddisgyn ym  mlynyddoedd 10 ac 11 gan awgrymu y byddai’r niferoedd yn disgyn yn is eto yn 2018.

Tueddiadau Ieithoedd Cymru 2016

Cyhoeddodd British Council Cymru a'r Ymddiriedolaeth Datblygu Addysg eu hail arolwg cenedlaethol o addysgu ieithoedd tramor modern yn ysgolion Cymru yn 2016. 

Canfu'r adroddiad: 

• bod gan y rhan fwyaf o ysgolion - mwy na dwy rhan o dair - lai na 25 y cant o ddisgyblion yn astudio ieithoedd tramor modern fel rhan o'u hastudiaethau TGAU

• bod ysgolion mewn ardaloedd mwy difreintiedig yn fwy tebygol o weld llawer llai o ddisgyblion yn astudio ieithoedd tramor modern

• bod cefnogaeth eang i uchelgais Llywodraeth Cymru i weld ieithoedd tramor modern yn cael eu dysgu o oed ifanc, ond bod ysgolion cynradd am gael rhagor o adnoddau a hyfforddiant.

Tueddiadau Iaith Cymru 2015

Ar Fehefin 2, 2015, cyhoeddodd British Council Cymru ac Education Development Trust yr arolwg cenedlaethol cyntaf ar addysgu ieithoedd tramor modern mewn ysgolion uwchradd yng Nghymru - Tueddiadau Iaith Cymru.

Canfu'r adroddiad y canlynol:

  •  Mae ieithoedd tramor modern yn cael eu gwthio i'r cyrion fwyfwy o fewn y cwricwlwm yng Nghymru
  •  Mae llawer o ddisgyblion ond yn cael y profiad lleiaf posibl neu brofiad tameidiog o ddysgu ieithoedd
  • Nid yw manteision posibl dwyieithrwydd yn cael eu gwireddu yng Nghymru pan mae'n dod i ddysgu iaith dramor fodern
  • Yn y cyfnod o ddeng mlynedd rhwng 2005 a 2014, mae cofrestriadau lefel Uwch mewn Ffrangeg, Almaeneg a Sbaeneg wedi haneru
  •  Dim ond 22% o ddisgyblion Cymru sy'n astudio TGAU mewn iaith ar wahân i Gymraeg neu Saesneg.

Gweler hefyd